ผ้าฝ้ายย้อมสีธรรมชาติ

หมวด : ผ้า เครื่องแต่งกาย

ผลิตภัณฑ์

ประวัติความเป็นมา

ฝ้าย เป็นเส้นใยที่ได้มาจากพืช ซึ่งคนโบราณปลูกฝ้ายเพื่อนำมาผลิตเป็นเครื่องนุ่งห่ม ซึ่งเป็นปัจจัย ๔ แห่งการดำรงชีวิตของมนุษย์ การทอผ้าฝ้ายแต่โบราณไม่มีความซับซ้อน เป็นการนำดอกฝ้ายมาปั่นเป็นเส้นฝ้าย และใช้เปลือกไม้ย้อมเป็นสีเดียว ตามแต่จะหาวัตถุดิบที่ให้สีตามธรรมชาติมาย้อมได้ การสวมใส่ผ้าฝ้ายบ่งบอกถึงความเป็นผู้มีความเมตตา สมถะ เรียบง่าย และสง่างาม ขั้นตอนการผลิตไม่เบียดเบียนชีวิตของสัตว์ความตั้งใจของกลุ่มสายใยรักบ้านนาทุ่ง ที่จะรักษาวัฒนธรรมที่ดีงามบนผืนผ้านั้นไว้ ขณะเดียวกันก็พัฒนาลวดลายให้มีความหลากหลายสวยงามขึ้น จึงนับเป็นการเชื่อมต่อวัฒนธรรมโบราณให้เข้ากับวัฒนธรรมสมัยใหม่อย่างลงตัวทุกขั้นตอนการผลิต นับแต่การย้อมสี ออกแบบลวดลาย ทอเป็นผืนผ้าจะอยู่กับวิถีชีวิตอันพอเพียงของชาวบ้าน ไม่ปลีกแยกจากชุมชน สร้างงานในบ้านของแต่ละคน แล้วนำมารวมกัน ไม่เน้นการผลิตที่เป็นอุตสาหกรรม ผ้าแต่ละผืนจึงมีเอกลักษณ์เรื่องราวเฉพาะตัว ที่ถ่ายทอดมาจากวิถีชีวิตพื้นบ้านของชาวบ้าน ที่มีลักษณะอ่อนช้อยเรียบง่ายและสง่างาม
การบริหารงานกลุ่ม
กลุ่มสายใยรักบ้านนาทุ่ง จัดตั้งเมื่อ ปี พ.ศ.๒๕๔๗ โดยมีนางชลิตา ทาพรมมี เป็นประธานกลุ่ม
ปัจจุบันมีสมาชิก ๒๕ คน ทุนดำเนินการ ๓๐,๐๐๐ บาท สถานที่ผลิตบ้านเลขที่ ๕ หมู่ที่ ๗ บ้านนาทุ่ง
ตำบลผักไหม อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ หมายเลขโทรศัพท์ ๐-๘๗๙๕-๙๙๗๒๖
หรือติดต่อที่ สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอห้วยทับทัน หมายเลขโทรศัพท์ ๐-๔๕๖๙-๙๑๗๘

อัตลักษณ์(เอกลักษณ์)/จุดเด่นของผลิตภัณฑ์

มาตรฐานและรางวัลที่ได้รับ

ไม่มี

ความสัมพันธ์กับชุมชน

กลุ่มสายในรักบ้านนาทุ่ง ได้มีการถ่ายทอดภูมิปัญญาการทอผ้าไหมให้กับเยาวชน และผู้ที่สนใจทั้งภายในและภายนอกชุมชน ตั้งแต่อดีตมาจนปัจจุบัน โดยการสอน สาธิตให้กับเยาวชนและผู้ที่สนใจได้ปฏิบัติจริง ซึ่งทางกลุ่มมีความมุ่งหวังเพื่อต้องการให้มีการสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นให้คงอยู่สืบไป ตลอดจนสามารถสร้างงานสร้างรายได้ให้แก่ครัวเรือน ผ้าฝ้ายทอมือย้อมสีธรรมชาติเป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถนำไปสร้างอาชีพ เพิ่มมูลค่าได้ ถ้ามีการพัฒนาให้มีสมบัติด้านความคงทนของสีดี และยังสามารถเป็นรายได้เสริมให้กับชุมชนได้เป็นการสร้างรากฐานเศรษฐกิจที่ยั่งยืน พึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว ชุมชนตระหนักถึงการนำวัสดุธรรมชาติที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น เช่นใบหูกวางหรือ เปลือกผลมังคุด ที่วัสดุเหลือทิ้งจากการเกษตร สามารถสกัดและทำเป็นสีย้อมฝ้ายได้ ขยายผลให้กับชุมชนได้ต่อไป

กระบวนการผลิต

วัตถุดิบและส่วนประกอบ

เตรียมวัสดุ อุปกรณ์ ดังนี้
๑) เตรียมวัตถุดิบให้สีธรรมชาติ เช่น ใบไม้ ดอกไม้ เปลือกไม้ กิ่ง ก้านใบ แก่นใบ ผลไม้ รากไม้ ที่ให้สีในโทนที่ต้องการมาจำนวนพอประมาณ ซึ่งขึ้นอยู่กับระดับน้ำ หม้อที่ใช้ต้ม และจำนวนผ้าที่ต้องการย้อมด้วย นำวัตถุดิบดังกล่าวมาหั่นเล็กๆ ขนาดพอเหมาะกับภาชนะต้ม
๒) เตาขนาดใหญ่ หรือก้อนเส้าที่สูงเล็กน้อยเพื่อตั้งหม้อต้มน้ำ พร้อมกับถ่านหรือฝืนที่จะก่อไฟ
๓) ผ้าฝ้าย ขนาดตามต้องการ ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ในการใช้
๔) ปีบ กะละมังหรือหม้อขนาดใหญ่เพื่อเอาไว้ต้มสีย้อมผ้าจาก ธรรมชาติ
๕) เกลือ เอาใส่ในหม้อต้มน้ำเพื่อให้สีติดทนนานขึ้น

ขั้นตอนการผลิต

ขั้นตอนการย้อมจากสีธรรมชาติ มีดังนี้
๑) ต้มน้ำให้เดือด ในภาชนะที่ใหญ่พอประมาณ (ขึ้นอยู่กับจำนวนผ้า ที่จะย้อมด้วย) ใส่เกลือลงไปพร้อมกับน้ำเพื่อให้สีติดทนนานและสีสดขึ้น
๒) นำวัตถุดิบให้สีที่เตรียมไว้มาสับๆ ให้เล็กพอประมาณ แล้วใส่ ใน ถุงผ้าหรือตาข่ายที่เตรียมไว้ แล้วนำเอาไปต้มกับน้ำที่เดือด เพื่อสกัดเอาสารที่มีอยู่ในนั้นออกมา
๓) นำผ้าฝ้ายลงไปในหม้อต้มสี ให้กลับด้านผ้าหรือกวน ให้ตลอดเพื่อให้สีผ้าดูดสีสม่ำเสมอกันทั้งผืน ให้สังเกตสีที่ซึมเข้าไปในเนื้อผ้า ถ้าพอใจหรือเหมาะสมแล้วจึงนำออกมา วางให้เย็นก่อน (ประมาณ ๓๐ นาที ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิของน้ำ)
๔) แล้วค่อยเอาลงล้างขยี้เบาๆ ในน้ำตัวทำปฏิกิริยาเพื่อทำให้เกิดสีใหม่ เช่น น้ำสนิม น้ำสารส้ม น้ำปูนใส
น้ำด่างขี้เถ้า แล้วนำไปตากแดดให้แห้ง

เทคนิค/เคล็ดลับในการผลิต

เวลาย้อมมะเกลือ ต้องทำตามขั้นตอน และ ระยะเวลา อย่างเคร่งครัด เพื่อให้ได้สีสวยติดทน
ไม่ซีดจาง และไม่ตก เมื่อนำไปตากให้ตากในที่ๆ มีแดดสม่ำเสมอ เพื่อคุณภาพของผลิตภัณฑ์
การควบคุมคุณภาพ มีหน่วยงานตรวจสอบ คือ อุตสาหกรรมจังหวัด โดยตรวจสอบทุกระยะ ๓ ปี
ปริมาณการผลิตต่อวันหรือต่อเดือน ๗๐

ผู้ผลิต ผู้ประกอบการ

กลุ่มผู้ผลิต ผู้ประกอบการ

กลุ่มสายใยรักบ้านนาทุ่ง

ที่อยู่ ๕ ๗ บ้านนาทุ่ง - - ตำบลผักไหม อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ ๓๓๒๑๐

๐-๘๗๙๕-๙๙๗๒๖

-

otoptoday@gmail.com

ประธานกลุ่มผู้ผลิต ผู้ประกอบการ

นางชลิตา ทาพรมมี

ที่อยู่ ๕ ๗ บ้านนาทุ่ง - - ตำบลผักไหม อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ ๓๓๒๑๐

๐-๘๗๙๕-๙๙๗๒๖

-

otoptoday@gmail.com

แหล่งจำหน่ายผลิตภัณฑ์

- ที่ทำการกลุ่มสายใยรักบ้านนาทุ่ง หมู่ที่ ๗ ตำบลผักไหม อำเภอห้วยทับทัน รหัสไปรษณีย์ ๓๓๒๑๐ หมายเลขโทรศัพท์ ๐-๘๗๙๕-๙๙๗๒๖ หรือติดต่อที่ สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอห้วยทับทัน
หมายเลขโทรศัพท์ ๐๔๕ - ๖๙๙๑๗๘
- ตลาดนัดทั่วไป/ผู้นำ ชุมชน ในเขตหมู่บ้าน/ตำบลผักไหม
- งานที่ส่วนราชการอำเภอห้วยทับทันจัดขึ้น